Wat is nou leiderschap in onze zelfsturende organisatie ?


Het heeft ons toch al snel 2 jaar gekost om enigszins te begrijpen hoe het nu zit met leiderschap in zelfsturende teams als je tenminste de mens echt op 1 wil zetten. Een puzzel waarin we met vallen en opstaan heb geleerd welke vijf elementen de kern vormen.

1. In het team heeft iedereen zijn rol
Ook in een zelfsturend team moeten dingen worden bedacht, taken worden uitgevoerd en elementen van het werk worden gecoördineerd. Het idee dat alles door het team als geheel gedaan moet worden hebben we echt los moeten laten. Als je daarop als team gaat wachten met elkaar loop je het risico op een Poolse landdag. Zaak is wel dat het team en coördinator  mede bepalen en dat de besluitvorming goed loopt. 
Het nemen van besluiten die de groep raken moet je als leider wel samen met je team doen. Je bent (als leider/coach) niks meer maar ook niets minder dan welk ander team lid dan ook. Je kan alleen wel de rol en bevoegdheid hebben om voor het team ook leidende rollen uit te voeren.

2. Leiderschap is vooral de kunst van het creëren en bewaken van ruimte
Dit betreft zowel de ruimte voor het behalen van successen, het creatieve proces en vooral het maken van fouten. Tot een jaar of twee geleden was 1 van mijn standaard zinnen (ik schaam me er nog voor) als iemand met een idee kwam: ‘Wat een goed idee, zijn we al mee bezig!’ of, ‘Wat een goed idee, heb je ook hier en hier aan gedacht?’ Dit gaf mij het idee van bijdrage  maar uiteindelijk sloeg ik elke energie plat. Door zaken te laten gebeuren en door vooral de kracht in het team en de mens te leggen bereiken we nu veel meer.

3. Leiderschap in zelfsturing is het vertonen van voorbeeld gedrag.
Wij hebben gemerkt dat als je zelfsturing in je teams wil en mensen actief wil laten deelnemen in alle facetten van je organisatie dat het belangrijk is om vooral zelf het goede voorbeeld te geven. Als de ‘oude leiders’ zich niet open opstellen en de besluiten laten waar ze horen, dan verandert er niets. Dit betekent overigens ook dat als je in een organisatie verwacht dat mensen vanuit kracht handelen, je zelf ook de skills inzet die het meeste waarde hebben voor de organisatie.

4. Leiderschap in zelfsturing is het creëren van kaders
Hierop hebben wij de laatste jaren veel leergeld betaald. In het begin van onze ontwikkeling met zelfsturing dachten wij vooral dat het geven van vrijheid is dat alles kan en mag. Dat was niet oké. De organisatie vroeg daarbij duidelijk en herhaaldelijk om kaders. Deze konden, zo bleek later, heel eenvoudig zijn. Het definiëren van zelfsturing en benoemen dat dit er is, was vaak al genoeg voor iedereen om top te functioneren. Het bepalen van de in een eerdere blog benoemde gezondheidsindicatoren leidde tot rust, ruimte en verbondenheid. 

5. Leiden mag, hiërarchie niet
Onze unitmanagers hebben sinds twee jaar een moeilijke maar super mooie baan. Ze zijn verantwoordelijk voor de uitvoer van sales, inhoud en de mens op 1 in hun unit, maar zonder de inzet van hiërarchie. Dit maakt dat ze andere leiderschapskills moeten aanwenden en in de besluitvorming hebben ze ineens niet meer en niet minder macht dan hun team. We hebben hierin zowel direct leiderschap als totaal loslaten geprobeerd en eigenlijk dient er een mix van beide te komen. Kortom leiderschap werkt wel en de klassieke baas zijn mag niet. Het mooie is dat, daar eenmaal aan gewend, de teams ook niet meer anders willen en baasje spelen niet meer wordt geaccepteerd.

Natuurlijk betrap ik ons er nog regelmatig op dat ikzelf en de teams nog oud gedrag vertonen. In de manier van besluitvormen, het nemen van verantwoordelijkheid en het stimuleren van de teams willen nog wel eens klassieke hiërarchische patroneren ontstaan. Deze glij partijen worden echter snel herkend en nog sneller gecorrigeerd door zowel de teams als door de betreffende leider. We voelen ons namelijk allemaal veel prettiger in het samen verder brengen van elkaar en de organisatie.

We hebben tot slot wel geleerd dat zelfsturendheid met persoonlijk leiderschap, waarbij iedereen in zijn kracht een bijdrage levert, zonder hiërarchie echt tot de mooiste resultaten en het fijnste bedrijf om in te werken leidt. 

 

Nils van Schaik

Nils is een van de ondernemers achter Squerist. Binnen het bedrijf heeft hij diverse rollen vervuld. Op dit moment helpt hij in de rol van Algemeen en financieel directeur de organisatie in het steeds meer komen tot zelfsturing en met het verstevigen van het specialisme op de Squerist vakgebieden. 

Volg me op LinkedIn.